Rowasz

To była jedna z tych przejażdżek samochodem, w których najpierw trzeba oddalić się od Wiednia którąś z jego tras wylotowych, pędząc taką arterią jakieś trzy kwadranse, aby potem radośnie opuścić ją, kierując się dalej już nieśpiesznie w stronę oddalonych od tras szybkiego ruchu miasteczek i wsi. Po przejechaniu w ten sposób odcinków w Dolnej Austrii, Burgenlandzie, dzielnicach Bratysławy Jarovce i Rusovce oraz Rajce, już na terenie węgierskiego komitatu Gyor-Moson-Sopron, dotarłem do granic wsi Dunakiliti. Tam zatrzymałem się i wysiadłem z auta, aby przyjrzeć się bliżej zagadkowej tablicy wjazdowej [1]. Co udało mi się ustalić dopiero później, patrzyłem na rowasz (węg. rovásírás).

Tablice wjazdowe do Dunakiliti

Moim celem było właściwie dotarcie do położonego na terenie Dunakiliti pałacu Csebi‑Pogány. Drewniana tablica wjazdowa do wsi zajęła mnie jednak wyjątkowo, ponieważ jej napis nie kojarzył mi się jeszcze wtedy z żadnym znanym mi alfabetem. Porównując go z nazwą miejscowości na stojącej obok typowej tablicy, dostrzegłem pewną prawidłowość: Tam, gdzie na drewnianej tablicy z lewej strony nazwy trzykrotnie powtarzał się znak przypominający polską literę ł, na zwykłej tablicy podobnie trzykrotnie występująca w nazwie wsi samogłoska i znajdowała się po stronie prawej napisu. Czyżby owo zagadkowe pismo czytano od prawej do lewej?

Rowasz

Jak po powrocie do domu mogłem zorientować się dzięki studium Wielkiej Biblioteki Internetyjskiej oraz pomocy Szumnej Ingerencji (SI), ten runiczny, czy też runopodobny, alfabet był używany przez plemiona węgierskie szczególnie do roku 1000 n.e., w którym Stefan I został pierwszym koronowanym władcą Węgier, wprowadzając niebawem alfabet łaciński.

Rowasz, jako alfabet, również składał się ze znaków przypisanych dżwiękom. Niektóre litery łączono, tworząc tzw. ligatury, słowa dzielono trzema pionowymi kropkami a wielkie litery stosowano jedynie, i to nie zawsze, w przypadku imion. Rzeczywiście też, rowasz pisano i czytano od prawej do lewej, a nawet stosowano styl boustrofedon, to znaczy, że rozpoczynano pierwszą linijkę od prawej, ale następną od lewej – i tak na przemian.

Rowasz przetrwał jako pismo aż do XIX wieku, w Siedmiogrodzie. Dziś jest obiektem badań historyków, lingwistów, organizacji kulturalnych i stowarzyszeń miłośników rovásírás. Tablice wjazdowe do wsi Dunakiliti, spośród których udało mi się dotrzeć do dwóch napisanych rowaszem, zostały wystawione prawdopodobnie z inicjatywy lokalnego samorządu, co wpisywałoby się w nurt współczesnego zainteresowania tym średniowecznym alfabetem, który miał szczęście zachować się pamięci, a nawet dać odczytać.

Link zewnętrzny

1. [↑] Link zewnętrzny do Google Street View z widokiem tablicy wjazowej do wsi Dunakiliti, której nazwę zapisano alfabetem rowasz.